Pieter @ DESY

impressie van een verlaten detectorhal

pieter5 — Sun, 06 Sep 2009 18:43:18 +0000

Het gebouw dat verscholen staat tussen het voetbalstadion van Hamburger SV en het Altonaer Volkspark was ooit de plaats was waar heel veel wetenschappers in de weer waren om de fundamentele structuur van de materie bloot te leggen. Twee jaar geleden zijn de Hermes-experimenten gestopt en vandaag is de detectorhal niet meer dan een herinnering. Deze week bezochten we deze nu-zo-goed-als-lege East-Hall en wandelden samen met de mensen van de Hermes-groep door de HERA-tunnel. Ze vertelden anekdotes over dronken voetbalfans die de detectorhal binnengeglipten en in de calorimeter kropen. En toen ze terugdachten aan hun eigen nachtshiften veraadde de nostalgische blik in hun ogen de heimwee naar vervlogen tijden. Waar men bij het binnenkomen van de East-Hall toen steeds verwelkomd werd door het herkenbare geluid van de koelingssystemen, was nu enkel een droeve stilte te horen…

Het lijkt alsof het onderzoek naar de bouwstenen van de materie hier stilaan ten einde loopt. Intussen werden al enkele containers afgebroken. Onze supervisors zijn van bureau veranderd en hun achtergelaten kantoren staan er nu verlaten bij. Misschien zijn er in DESY intussen zelfs al meer mensen bezig met simulaties voor de Large Hadron Collider in CERN dan met de analyse van de vroegere HERA-experimenten. Het zwaartepunt zal hier in de toekomst nog meer verschoven worden van de deeltjesfysica naar de stralingsfysica. Al is er natuurlijk nog altijd dat waterkansje dat men beslist om de toekomstige International Linear Collider hier te bouwen.

Ik kón kiezen voor CERN, maar ik koos voor DESY. Nochtans zijn de ogen van de hele fysica-wereld de komende jaren op CERN gericht, want het is aan de LHC dat alles te gebeuren valt. Maar aangezien vaak gezegd wordt dat ’de allerlaatste PHD-student die afstudeert aan de LHC nog moet geboren worden’, denk ik dat er nog geen haast bij is. In DESY ligt dat duidelijk anders: eigenlijk is het zot dat ik later ga kunnen zeggen dat ik nog aan HERMES heb meegewerkt…

trip naar Bremen

pieter5 — Sun, 30 Aug 2009 21:46:02 +0000

Gisterenvoormiddag zijn we het historisch stadscentrum van Bremen gaan bezoeken. Mooie stad, met smalle schilderachtige straatjes, maar wel vrij toeristisch. We zijn er zowaar de Bremer stadsmuziekanten tegen het lijf gelopen.

In de namiddag heb ik die ‘verwondering’ waar ik al zo lang naar op zoek was, teruggevonden. In het Universum waarempel, een Technopolis-achtig wetenschapsmuseum in Bremen. Zelfs na drie jaar fysica gestudeerd te hebben, blijven sommige van die experimentjes zó ongelofelijk fascinerend. We zijn er zowat alles te weten gekomen over ‘aarde’, ‘mens’ en ‘kosmos’. En over die laatste twee verwonder ik me elke dag een beetje meer…

De vervreemding

pieter5 — Thu, 27 Aug 2009 20:34:46 +0000

Ik en deeltjesfysica hebben dezelfde motieven. We zijn allebei op zoek naar antwoorden op de Grote vragen (waaruit is de materie opgebouwd? hoe is de wereld ontstaan? …) Als je die antwoorden ook daadwerkelijk wil vinden, dan zal het niet helpen om een tijdje je ogen te sluiten en heel diep na te denken. Je hebt wetenschap nodig om dichter bij het antwoord te komen en de methode daartoe is de wisselwerking tussen theorie en experiment. Opnieuw zal het niet helpen door een beetje rond te kijken naar de wereld opdat deze jou de fundamentele natuurwetten zou verklappen. Je moet de natuur als het ware -op welbedachte manier- forceren opdat zij haar geheimen prijs zou geven. Zo’n 400 jaar geleden kon je die experimenten nog op je eentje uitvoeren. Nu zijn er onderzoeksinstituten – als DESY of CERN – nodig alwaar deeltjesversnellers de natuur forceren door deeltjes tegen elkaar te laten botsen en de alzo geproduceerde ‘elementaire’ deeltjes te kunnen detecteren en bestuderen. Dat detecteren is niet zo triviaal. Zo is de ATLAS-detector – één van de vier detectoren aan de LHC - 46 meter lang en 25 meter in diameter en werken er 2000 wetenschappers aan. Onze HERMES-detector was een stuk kleiner, maar sowieso komt er een gigantische hoeveelheid data vrij die moet verwerkt worden. In de laatste fase gebeurt dat door die data door onze programmacode te laten gaan. Dat is wat we hier godganse dagen zitten te doen: ’echte’ elektronen van ‘valse’ onderscheiden. En dat is vree plezant werk. Zo plezant dat ik graag iets soortgelijks voor mijn thesis wil doen.

Alleen ben ik bang voor ‘de vervreemding’. Je bent hier een heel klein -verwaarloosbaar- schakeltje in het Grote project waarvan duizenden andere zielsgenoten ook een schakeltje zijn. Je eigen werk is geen direct gevolg meer van de verwondering over de Grote vragen waarover ik het had. Je bent een mier. Er blijft enkel een collectieve verwondering over.Ik amuseer me met het verbeteren van de programmeercode en ik los problemen op door trial and error en door een code te schrijven die verwijst naar iets waar ik eigenlijk geen begrip van heb. En dat staat ver van de o-zo-mooie-wetenschappelijke methode die 400 jaar geleden ontstond. Misschien zal die vervreemding van mijn arbeid ongemerkt tot de vervreemding van mijn essentie leiden, zoals Karl Marx het ooit stelde? Misschien moet ik creatiever zijn en alles wat ik doe meer in vraag stellen? Of misschien moet ik maar gewoon toegeven aan de vervreemding en de Grote vragen even laten voor wat ze zijn? En misschien komt -wanneer we voor het eerst echte fysica-resultaten te zien krijgen – de verwondering helemaal terug? Ik houd u op de hoogte…

Berlijn

pieter5 — Tue, 25 Aug 2009 22:15:22 +0000

Jawel, Berlijn. Dé stad waar ik altijd al eens wou geweest zijn. En dit weekend was het zover. Berlijn was helemaal in de ban van de wereldkampioenschappen atletiek. Tijdens het bezichtigen van de prachtige Berliner Dom konden we vanuit de hoogte de marathon volgen. En dankzij ónze aanmoedigingen liep een Keniaan toen zowaar de snelste marathon ooit op een wk. Minpunt van het atletiek-spektakel - en bijhorende volkstoeloop - was dat het niet voor de hand lag om monumenten als de Brandenburger Tor rustig te bezichtigen. Daarom vluchtten we ‘s namiddags naar Charlottenburg . De rust in het park van het gelijknamige slot was in schril contrast met de drukte van voorheen en het was er dan ook aangenaam vertoeven.

s’ Anderdaags werd vooral in beslag genomen door ons bezoek aan het fenomenale Pergamonmuseum. De Ishtar-poort, Het Pergamon-altaar en andere pareltjes van de Perzische, Babylonische en Islamtisische kunst maakten indruk op me. Dit was misschien wel het beste museum waar ik ooit geweest ben. Ook Berlijn zelf is fascinerend, vooral als je alles in een historische context bekijkt. Onze jeugdherberg ‘the three little pigs’ was gelegen in de Stresemanstrasse, de enige straat waar nog restanten van de Berlijnse muur te herkennen zijn. Berlijn is ook enorm uitgestrekt en lijkt op elke plaats anders. En uiteráard was twee dagen veel te kort om die immense culturele verscheidenheid te kunnen vatten.

Tijdingen uit Hamburg

pieter5 — Mon, 17 Aug 2009 09:56:31 +0000

Dit weekend kregen we onverwacht bezoek van de summerstudents uit Zeuthen. In Zeuthen, nabij Berlijn, is de tweede (kleinere) site van DESY gevestigd en wordt er vooral onderzoek gedaan naar neutrino-astrofysica (zo zijn ze nauw betrokken bij de Ice Cube neutrino detector die momenteel gebouwd wordt op de Zuidpool).
Zaterdag zijn we het prachtige Hamburger Rathaus gaan bezichtigen, alwaar het Hamburgse parlement gezeteld is en dat -althans volgens de gids- meer kamers dan Buckingham palace bevat. Daara zijn we naar het Minatur-Wunderland getrokken, de grootste modelbouw-attractie ter wereld. Men kon er het op-kleine-schaal-nagebouwde-Hamburg bewonderen alsook enkele andere mooie plaatsjes van onze aardbol. Tcoh vond ik het een beetje een tegenvaller. Ik ben dan ook eerder liefhebber van het ‘grote’ Hamburg.
‘s Avonds ben ik zowaar naar de Salsa-les geweest om er mijn doorgaans-ritme-ongevoelige ik toch iets van Salsa-danspasjes bij te brengen en om die dan later op de avond uit te kunnen testen in een echte Salsa-Club. Tevergeefs trouwens. We hebben de nacht voortgezet in de Rheeperbahn en beïndigd op de legendarische Fischmarkt, waar je zowat alles kan kopen en waar er om 5 uur ‘s morgens sfeervolle livemuziek begint te spelen.
Gisteren werd de Vattenfall Cyclassics in- en rond Hamburg gereden. We stonden aan de aankomst om te zien hoe Tyler Farrar deze wielerklassieker op zijn naam schreef. Al is de term ‘klassieker’ misschien een beetje overdreven voor een koers waarvan de opkomst lager is dan die voor een doorsnee criterium in Vlaanderen.
Daarna zijn we richting Reehperbahn gefietst om er het gloednieuwe Beatemania te doen, een museum volledig gewijd aan de vier uit Liverpool. Exact 49 jaar geleden startte de carrière van de Beatles immers in één van de Clubs nabij de Reehperbahn. De nadruk lag vooral op hun beginjaren -toen nog met Stuart Sutcliffe en Pete Best – en hun ontmoeting met Klaus Voorman en Astrid Kirchherr waardoor de Amerikaanse geïnspireerde Rock-’n-roll en de existentialistische geïnspireerde kunstscene in Hamburg verenigd werden in de muziek van de Beatles. Een heel origineel, interactief en vermakelijk museum.
Omdat beelden altijd zoveel meer zeggen, hieronder enkele foto’s. Daartussen ook enkele van vorig weekend toen we naar Lübeck (en de Oostzee) zijn geweest en enkele van de prachtige lichtfonteinen die samen met een half uurtje klassieke muziek elke avond in het park ‘Planten und Bomen’ te bewonderen zijn.

De storm

pieter5 — Sun, 09 Aug 2009 19:30:23 +0000

Het weer was prachtig vanmiddag dus besloten we eens naar de Elbe te gaan. Die bleek veel verder te zijn dan we verwacht hadden, maar eens aangekomen konden we langs de idyllische Elbe-oever verpozen onder een stralende zonnetje. Al was dat maar voor even. Pikzwarte onweerswolken kwamen al snel dreigend boven ons hoofd hangen. Alles – de lucht en het weerbericht- wezen erop dat het zo dadelijk heel erg zou gaan regenen. Maar sceptische fysci zoals we zijn, geloofden we dat het misschien wel zou meevallen met die regen. We bleven dus onverstoord zitten. Tot even later de storm wel degelijk medogenloos losbarstte. En hoe! De regen viel uit de lucht zoals ze nog nooit uit de lucht was gevallen. De zondvloed was er maar een kleintje tegen. En we bevonden ons in een heel afgelegen gebied. Ergens schuilen was geen optie, dus zat er niets anders op dan met onzen tienen onder twee paraplu’s te gaan staan. Ondanks dat mijn rug voortdurend bekogeld werd met hagelstenen van diverse grootte, heerste er een aangename gezelligheid onder onze paraplu. Ik weet niet hoelang we daar gestaan hebben. In elk geval tot we begonnen te beseffen dat deze regenval vrij extreem was en dat we daar -vanuit praktisch oogpunt - niet eeuwig konden staan. We waren toch al druipnat en we besloten heel hard te lopen naar het dichtsbijzijnde bushokje. Ook dat viel tegen in onze zompige schoenen. We raakten twee derde van onze groep kwijt en de bus bleek onbereikbaar ver weg te zijn. Toen ik begon te beseffen dat ik eigenlijk niet zo ver van mijn eigen gasthuis was, ben ik alleen verder gelopen. Ook dat viel tegen, want sommige straten waren intussen zodanig overstroomd dat ik er gewoon niet door kon. En in de straten waar ik wel doorkon, kwam het water tot aan mijn enkels. Op mijn broek hing schuim en overal waren brandweermannen te zien die water aan het wegpompen waren. Dit was wel eens leuk om mee te maken, maar bij voorkeur geen tweede keer. Nu is het wachten tot de storm gaan liggen is, om mijn DESY-fiets te gaan halen aan de Elbe, want die heb ik daar achtergelaten. Hopelijk is hij niet weggewaaid…

de hitte

pieter5 — Fri, 07 Aug 2009 18:12:49 +0000

Warm. Ook hier in Hamburg. Zo warm dat mijn computer de voorbije dagen telkens uitviel ‘due to a thermal event (overheating)’ . Ikzelf was trouwens ook overheated. Zelfs de talrijke ventilators waarmee we ons bureautje (eigenlijk een container) hadden uitgerust, baatten niet. Naast gewerk te hebben aan ons project en in de zon te hebben gezeten, zijn we deze week ook de tunnel van de HERA-versneller eens gaan bezoeken. Heel erg speciaal was dat niet, maar ik ben blij dat we er toch eens geweest zijn. Godganse dagen zitten programmeren met de data, zonder zelf eens op de plaats geweest te zijn waar die allemaal vandaan komt, zou ook maar een beetje onozel zijn. De HERMES-detector zelf gaan we naar alle waarschijnlijkheid niet zien, want ik vermoed dat die al een tijdje ontmanteld is. Ten slotte wil ik nog meededelen dat ik me lichtjes verward voel omdat ik de hele dag in de ilussie leefde dat het vandaag donderdag is, terwijl het blijkbaar al vrijdag is. Waarmee ik maar wil zeggen dat de tijd hier sneller lijkt te stromen.

het weekend

pieter5 — Sun, 02 Aug 2009 22:24:53 +0000

Gisteren gefietst langs de oevers van de Elbe. Ondertussen ook het Altonaer museum binnengewandeld en een kijkje gaan nemen aan de HafenCity, alwaar een deel van de oude haven volgebouwd wordt met hotels, kantoorgebouwen en winkels . Volgens wiki moet dit één van de grootste bouwprojecten van Europa in de 21e eeuw worden. Het zag er allemaal heel indrukwekkend uit. s’Avonds zijn we nog naar de Hamburg DOM afgezakt: de grootste kermis van Duitsland, alwaar we plaats genomen hebben in een zotte rollercoaster. Whiiii

Vandaag zijn we schoonheid gaan opzoeken in de beroemde Hamburger Kunsthalle. Een heel uitgebreid museum met werken van ondermeer Rodin, Munch en Picasso. En je kan er de esthetiek in alle rust aanschouwen, zonder meegesleurd te worden in een toeristenstroom. Daarna zijn we nog door de alte Elbtunnel gewandeld (volgens wiki de oudste rivierondertunneling op het Europese continent) en hebben we de ferry terug naar Altona genomen. Zoals het goede fysici betaamt hebben we de avond afgesloten met een aflevering van de Big Bang Theory. Niet dat kosmologisch model, wél de komische serie met fysica-mopjes. Heél speciaal om samen met andere fysica-mensen te bekijken…

Hermes

pieter5 — Sat, 01 Aug 2009 08:41:51 +0000

Misschien is het eens tijd om iets te vertellen over mijn ‘project’ binnen de HERMES-groep. HERMES is een experiment waarbij onderzocht wordt hoe de spin van een proton of een neutron beïnvloed wordt door de spin van nog kleinere, meer elementaire ‘deeltjes’ (quarks en gluonen genaamd) waaruit ze zijn opgebouwd. Die zogenaamde spin is een fundamentele eigenschap van elk deeltje. Toch kan ik niet uitleggen wát het is, want het is een kwantummechanische eigenschap zonder klassiek analogon. Zelf stel ik mij de spin altijd voor als een deeltje dat in een bepaalde richting rond zijn as draait (en dan spin +1/2 of -1/2 heeft), maar eigenlijk heeft dat beeld helemaal niets met de kwantummechanische realiteit te maken.

Soit. We kunnen die spin meten, en als we weten hoe de spin’s van gluonen en van quarks combineren tot de 1/2-spin van het proton, dan kunnen we meer te weten komen over de quark-gluon-structuur van de materie. Concreet worden daarvoor elektronen -afkomstig uit de HERA-versneller- verstrooid aan atoomkernen. HERA is (net als de LHC, maar dan kleiner) een cirkelvormige tunnel waarin elektronen versneld werden. ‘Werden’, want sinds 2007 worden geen metingen meer gedaan en is men de tunnel aan het afbreken. Wat er wel nog overblijft is een gigantische hoeveelheid data die nog moet (her-)verwerkt worden. Onlangs werd bijvoorbeeld een nieuwe tracking-meter geïnstalleerd en ons werk bestaat er dan in om te onderzoeken of de resolutie van de gemeten resultaten minstens dezelfde is als die bij de data-analyse van de jaren ervoor. Op dit moment ben ik daar nog niet aan toe, want ik moet eerst nog met de combinatie van verschillende programmeertalen leren werken. De drie andere Vlaamse summerstudents hebben daar al meer evaring mee, dus ik ga vandaag mijn achterstand wat proberen inhalen…

Niebieski

pieter5 — Mon, 27 Jul 2009 17:45:56 +0000

Gisteren was de eerste dag die er echt “langzaam” aan toe ging. Dat had misschien iets te maken met het uitgaan in de beruchte Reeperbahn, de nacht ervoor. ‘s anderdaags hebben we twee uur lang genoten van een ontbijtbuffet dat eigenlijk veel meer buffet was dan ontbijt. Daarna zijn we naar het Volkspark getrokken en aldaar een beetje gefrisbeed, gevoetbald en gebadmintond. ’s Avonds nog UNO gespeeld in het Pools! Vakantiegevoel, zeg maar.

Vandaag was drukker, want er waren ”s middags extra lectures ivm programmeren. En aangezien mijn C++ en Root-ervaring nog weinig voorstelt en ons werk in de Hermes-groep zo goed als enkel uit programmeren bestaat, wou ik die zeker niet missen. Vanavond doen we nog een terrasje aan de Elbe in Hamburg-Altona. Al is dat helemaal niet zeker, want alles is hier onvoorspelbaar en chaotisch. Zoals ik het graag heb.